Povodom 150 godina od rođenja Jovana Cvijića održana je izložba pod nazivom „Beogradski atlas Jovana Cvijića“ u prostoriji Galerije SANU-a u trajanju od 13.11-11.12.2015. godine. Ova izložba organizovana je od strane Geografskog instituta „Jovan Cvijić“ SANU, Muzeja grada Beograda i Srpske akademije nauka i umetnosti.

 

Jovan Cvijić rođen je 12. oktobra 1865. godine u Loznici. Bio je naučnik svetskog glasa, koji je skoro celog života putovao i istraživao geografiju i mentalitet Balkanskog poluostrva.

Ušavši, posetilac se susreće sa dokumentima nastalim u toku Cvijićeve mladosti. Među izloženim eksponatima nalazili su se razni predmeti stečeni tokom školovanja, kao što su maturski rad, zatim doktorat, kao i fotografije koje prikazuju dečaka Jovana sa svojom porodicom. Na zidovima su postavljene priče i opisi. U početnom delu, to su naravno priče vezane za početke Cvijićevog obrazovanja i toga kako je uticaj njegove majke bio ključan u školovanju ovog velikana.

Pored portreta i dokumenata, izloženi su i Jovanovi lični predmeti, kao što su odeća, putne torbe, knjige, karte, police, pisma, fotografije sa brojnih ekskurzija, soba u kojima je boravio i njegovi opisi delova Balkana koje je istraživao.

Često se pri poseti ovakvim izložbama previđa činjenica da se u mnogim prikazanim pismima i objavama krije dobar deo istorije. Kroz pisma prijateljima  se vidi stanje u kojoj se kraljevina tada nalazila. Ne treba zaboraviti na činjenicu da je Jovan bio rektor Univerziteta u Beogradu, kao i čelnik Srpske kraljevske akademije. Čitanjem se lako da utvrditi kakve su to obaveze bile, među njima i moralne, poverene osobi na tim položajima. Takođe, otkriva nam se i stanje sveta nauke i politike iz tog doba, kao i povezanosti te dve oblasti. U mnogim pismima autor, kojem je i posvećena izložba, napominje kako ne želi da se upliće u politiku iako se to od njega dosta puta zahtevalo (direktno ili indirektno). Stanje u nauci mu se nije dopadalo, ali ostaje na svom mestu zbog talentovanih mladića koji mu, kako sam kaže, ne daju da se povuče. Prisutne su i brojne predstave o njegovom odnosu i uticaju na kraljvenu SHS. Iz onoga što se piše i samog stila se mnogo zaključuje o Cvijićevoj ličnosti.

Vrlo često je sa svojim studentima, suprugom ili sam išao na ekskurzije po Balkanu i istraživao predele i ljude. Vodio je beleške i ucrtavao put kojim se kretao, a opisi posećenih predela osim u naučne svrhe, lako bi se mogli svrstati u poeziju.

Mnogi naučnike i učene ljude koji su „daleko dogurali“, ili su samo na visokim pozicijama, zamišljaju kao veoma odvojene od sveta, osobe nadmenog stava. Međutim eksponati iz soba u kojima je boravio i fotografije izgorele biblioteke (po Cvijićevom – „knjigohranilnica“), kao i gore opisana pisma govore da nije baš tako. Iako su ovo bile prostorije u kojima je najviše boravio, to nisu bila i mesta na kojima se najviše zadržavao. Nesumnjivo je u njima provodio vreme sa porodicom, prijateljima i usavršavajući se, ali se po zaostavštini u vidu eksponata i tekstovima „vodiljama“ po zidovima Galerije vidi da je Jovanovom srcu dom bio napolju.

Bile su izložene i medalje koje je Cvijić za vreme svog života dobio.

Ova izložba posvećena domaćem velikanu svetskog ranga, govori ne samo o njemu, već i o čitavoj epohi koju je on obeležio. Južnoslovenski narodi zauvek ostaju dužnici Jovanu Cvijiću. Mnogi predeli naše zemlje su bili ucrtani i opisani još u vreme kada Severni pol nije bio otkriven. Pored svih dostignuća, i opisa njegove preke naravi, ovaj velikan ostaće da živi kao inspiracija mladima, kao čovek koji je ceo svoj život ostao mlad i uporan.

 

 

Marija Brzić

Autor: Marija Brzić

Ja sam u izvesnom smislu nešto između Boga i ničega.

marija@lifehacker.rs